Galar a Fi

Dwi wedi penderfynu ysgrifennu yr hyn yr oeddwn yn ceisio ei ddweud ar noswaith lawnsiad ‘Galar a Fi’. Dydy siarad yn gyhoeddus ddim yn rhywbeth sy’n dod yn naturiol i mi, ond mae ysgrifennu yn. Do, mi siaradais ar y noson, ond yr eiliad camais oddi ar y llwyfan, doeddwn i ddim yn gallu cofio r’un gair o’n i wedi ei ddweud! Poeni wedyn, fel ydw i. Nes i ddweud yn iawn? Nes i wneud synnwyr?

Felly dyma fo’n ysgrifenedig, yr hyn dwi’n ei obeithio fy mod wedi llwyddo i gyfleu ar y noswaith. Dyma fo yn ddu a gwyn rhag ofn i mi fethu.

Ateb cwestiwn oeddwn i am ba mor bwysig oedd ysgrifennu’n agored ac onest i fi. A dyma fi’n ateb…

Mae o’n hollol bwysig i fi fy mod i yn agored ac onest. Dysgais bwysigrwydd hyn cyn i mi golli Ned. Cuddiais y ffaith fy mod yn sal am sawl blwyddyn. Trio cario mlaen. Gwneud esgusodion. Ond llusgo fy hun at y doctor bu rhaid yn y diwedd a chyfadde nad oeddwn eisiau byw rhagor. Y doctor wedyn yn gafael yn fy llaw ac yn dweud fod pob dim yn iawn, bo fi’n sal, yn dioddef o iselder clinigol a’i bod hi’n mynd i fod gyda fi bob cam o’r ffordd wrth i mi frwydro’r salwch.

Cododd bwysau o’m hysgwyddau. Dwi’n sal, feddyliais, a mae hi’n mynd i fy helpu. Mynd ati hi wedyn yn wythnosol a siarad; gadael i’r holl deimladau oedd yn pwyso’n drwm yn fy stumog allan. A doeddwn i ddim yn teimlo unrhyw gywilydd. Salwch oedd gen i, nid fy mai i oedd o.

Dechreuais ysgrifennu blog ar iselder, gan bo ysgrifennu yn rhywbeth dwi’n neud, rhywbeth sy’n fy helpu i. Ond dechreuais gael bobl yn ymateb i’r blog, yn dweud bo fy ngeiriau i’n eu helpu, bo nhw yn yr un man a fi. Cefais syndod enfawr – fy ngeiriau i yn helpu eraill? Dyna oedd deimlad da.

Ond yna daeth fy myd i ben. Daeth y geiriau fwyaf creulon gall unrhyw riant eu clywed … roedd Ned wedi cael ei ladd mewn damwain car. Ned bach fi. Bachgen bach pump oed. Doeddwn i methu gwneud synnwyr o ddim byd. Doeddwn i erioed wedi profi galar o’r blaen, felly pan ddaeth fel hunllef fyw i’m bywyd, doedd gen i ddim syniad sut i’w reoli.

O’r oriau cyntaf fe ges i help broffesiynol gan y meddyg teulu a’r tim iechyd meddwl – a hynny gan fy mod wedi cyfadde chydig dros flwyddyn ynghynt fod rhywbeth yn bod efo fi. Pwy a wyr beth fyddwn wedi ei wneud petai’r help yna heb fod ar gael i mi o’r cychwyn.

Does gen i fawr ddim cof o’r misoedd yn dilyn y ddamwain, ond roedd y cymorth yn ei le, fel rhwyd diogelwch yn dynn amdanaf. Ac roedd ei angen arnaf. Roedd fy ymateb i i’r golled erchyll yn un cymhleth a pheryglus.

Pan ges i’r gwahoddiad i gyfrannu at y gyfrol hon, y peth gyntaf feddyliais oedd, os ydw i am gyfrannu yna mi fydd yn rhaid i mi ysgrifennu’n gwbl agored ac onest, neu fel arall beth byddai’r pwynt? Ond mae’n anodd siarad allan. Mae’n anodd cyfadde’r pethau difrifol dwi wedi eu gwneud, a chyfadde eu bod dal yn cripian fyny arnaf o bryd i’w gilydd, ddeunaw mis ar ol y ddamwain. Mae’n anodd rhoi eich hyn yn yr agored lle da chi’n gallu cael eich barnu. Mae’n iawn yn yr ystafell ddoctor, neu gyda’r cwnselwr neu’r seicolegydd a’r drws ar gau. Ond siarad allan fel bo pawb yn clywed, mae hynny’n wahanol.

Bues i am hir yn meddwl sut i ddechrau. Doedd gen i ddim geiriau byddai’n gallu disgrifio’r hunllef dwi’n byw ynddi. Ond yna fe ddaeth yn glir ataf. Dweud wrth Ned. Dyna dwi’n ei wneud wrth eistedd ar lan ei fedd. Dweud y cyfan wrtho. A dyna ni, llifodd y geiriau allan a cheisiais dangos effaith galar ar fy mywyd – dangos y poen, yr euogrwydd, y salwch.

Dwi’n gwbod fod rhai wedi ei ffeindio’n anodd i’w ddarllen; yn ffeindio’r darn yn frawychus. Ond gallai ddim cuddio. Gallai ddim cau’r drws ac esgus nad fel hyn yw fy mywyd. Pwy fydd yn elwa o hynny? Nid fi, ac yn bendant neb arall.

Felly dyma fi yn siarad allan, yn dweud yn uchel i bawb fy nghlywed. Dwi’n dioddef, dwi mewn poen anioddefol. Dwi wedi cael diagnosis o iselder seicotig a PTSD. Dwi ar lot fawr o feddyginiaeth ac yn derbyn therapi wythnosol gan seicolegydd.

Ond does na ddim un tabled all wella galar, gan mai nid salwch ydi galar. Mae o’n gallu arwain at salwch fel sy wedi digwydd i mi. Ond mae galar ei hunan yn hen fwystfil hyll sy’n byw y tu mewn i chi. Mae o yn eich esgyrn, yn eich calon, yn eich enaid. Mae o’n anferthol, ond mae rheswn dros hyn. Y pris mae’n rhaid talu am gariad ydi galar.

Does dim gwella, dim ond ceisio dysgu byw efo’r hen fwystfil sydd raid. Ac mae hynny’n broses hir ofnadwy, mae’n siwrne a fu’n parhau am weddill eich bywyd. Does gen i ddim yr ateb ar sut mae gwneud hyn. Does gen i ddim syniad. Dim ond bodoli dwi’n neud ar hyn o bryd. Ond mae hynny’n ddigon am nawr. Jyst bod yma – yn wraig i Bleddyn ac yn fam i Tomi a Cai. Ac efallai yn fwy pwysig na dim, yn dal i fod yn fam i Ned. Siarad amdano bob dydd, rhannu atgofion gyda’r teulu a ffrindiau agos. Cadw Ned yng nghof bawb oedd yn ei adnabod, a’r rhai na gafodd y fraintĀ o ‘nabod y bachgen bach direidus oedd yn wen o glust i glust drwy dydd, bob dydd.

Dyna’r anrheg dwi wedi ei chael o gael y cyfle i gyfrannu at y gyfrol pwysig hon. Mae enw Ned yna, i bawb i’w weld. Fy machgen bach annwyl i na gafodd y cyfle i fyw ond am bum mlynedd. Ond oherwydd ‘Galar a Fi’, mi fydd o’n byw yng nghof pobl am byth. Ned.

DSCN0315 (2)

51E+cMJlgTL._SY344_BO1,204,203,200_

Advertisements

EMDR Therapy (2)

Yesterday I had my second session of EMDR therapy. The biggest thing I learnt is that this therapy is exhausting. Considering I’m sitting down with my psychologist for an hour, at the end of those 60 minutes, I am physically, mentally and emotionally drained. My psychologist had told me that this would happen and has strongly advised that I go home to rest after each session.

Yesterday, we progressed from my ‘safe place’ to the very beginnings of reprocessing the trauma. The trauma for me is, of course, the sudden loss of my little boy Ned last year in a horrific car crash.

The therapy works with images. I needed an image I had of that day, before Ned left in the car.

As I recalled the image I began to cry and I became extremely agitated. My legs began shaking and I began to scratch at my skin. My breathing quickened. I felt physically sick. I had to make a statement to go with my image. It was simple. ‘It was my fault.’ I let Ned go. If I’d said ‘no’, my little boy would be here this very second being his usual bundle of energy and happiness.

With this image in my head, my psychologist began the reprocessing. This is when I follow her fingers from left to right for a set amount of time (45 seconds). No speaking is done during these sets. At the end of each set, I’m asked how I’m feeling physically and emotionally.

I am so amazed at the effect this therapy has on me. I feel physical changes. By the end of the session I no longer felt sick, I wasn’t agitated, I wasn’t crying. In my mind I had an image of Ned choosing his favourite clothes to go on his day trip – his purple jeans and a blue top with an orange dinosaur on the front. He was smiling. He was hopping from one foot to another. He wanted to go. And I let him go because I didn’t know what was going to happen. How could I?

The session ended with me returning to my ‘safe place’ where I don’t have to hide my grief. I don’t have to pretend. It’s ok to cry for the loss of my little boy. It’s ok to howl in pain there. It’s ok.

My psychologist explained that the reprocessing would continue during the next few days and that I would likely experience strong images. I have to practise being able to ‘go’ to my safe place, preferably when I’m calm and not anxious.

I’m no scientist. I have no real idea how the brain works. But I do know that when I’m sitting with my psychologist for that hour, something is happening in my brain and that something is hopefully going to help me to live day-to-day. That’s what my lovely psychologist has given me – the gift of hope. She is amazing and I will be eternally grateful to her.

During a very difficult weekend before yesterday’s session, my pain and anger was so all-consuming that I resorted to some of the self-harming behaviours that I have written about in the past. These behaviours give me temporary release. They in no way make it go away. They are not helpful and they are risky. They are behaviours that I want to stop.

I will never stop hurting for the loss of my precious son. Never. I will never stop crying for him, for the life he should have had. I will never not wish to feel his little arms wrapped around me again. But I do want to be here for my two other precious boys. I want to be their mam. And I want to do everything I can to keep Ned’s memory alive.

I will always have three sons; three beautiful, precious sons who I love more than I could ever put into words.